Xăng E10 đã chính thức được bán rộng rãi từ tháng 6, nhưng không phải chiếc xe nào cũng nên vội vàng chuyển đổi sang loại nhiên liệu mới này. Đặc biệt, những dòng xe đời cũ sử dụng bộ chế hòa khí, chưa được kiểm chứng khả năng tương thích, cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Kể từ ngày 1/6, thị trường nhiên liệu Việt Nam chính thức bước sang trang mới khi xăng sinh học E10 được phân phối đại trà. Theo lộ trình đã được phê duyệt, E10 sẽ dần thay thế xăng khoáng RON95 cũ, trong khi đó, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục đồng hành song song cho đến hết năm 2030.
Sự thay đổi này khiến không ít chủ xe ô tô, xe máy tỏ ra băn khoăn về độ tương thích của phương tiện. Nhiều hãng xe và hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy tại Việt Nam đã lên tiếng xác nhận rằng phần lớn các phương tiện đang lưu hành hiện nay hoàn toàn có thể sử dụng xăng E10 mà không cần can thiệp kỹ thuật.
Nhóm phương tiện ít gây lo lắng nhất chính là những dòng xe đời mới được trang bị hệ thống phun xăng điện tử (FI). Với cảm biến và bộ điều khiển điện tử thông minh, hệ thống này kiểm soát lượng nhiên liệu đưa vào động cơ một cách chính xác. Nhờ đó, khi sử dụng nhiên liệu pha 10% ethanol, xe vẫn vận hành ổn định nếu nằm trong khuyến cáo của nhà sản xuất.
Tuy nhiên, không phải phương tiện nào cũng có điều kiện kỹ thuật đồng đều. Những chiếc xe sản xuất từ đầu những năm 2000 trở về trước, đặc biệt là loại dùng bộ chế hòa khí, cần được xem xét một cách thận trọng hơn. Đây là nhóm xe thường đã trải qua nhiều năm vận hành, có nguy cơ tích tụ cặn bẩn trong bình xăng, đường ống dẫn hoặc các chi tiết cao su đã xuống cấp.
Tại sao xe dùng chế hòa khí lại dễ gặp vấn đề hơn?
Bộ chế hòa khí, hay còn gọi là bình xăng con, từng là công nghệ phổ biến trên xe máy đời cũ trước khi phun xăng điện tử lên ngôi. Kể từ khoảng năm 2007, xe máy mới tại Việt Nam dần chuyển sang FI nhằm đáp ứng yêu cầu tiết kiệm nhiên liệu và tiêu chuẩn khí thải khắt khe hơn.
Khác với FI, bộ chế hòa khí không có cảm biến để tự động điều chỉnh theo điều kiện vận hành. Nhiên liệu được hút vào động cơ nhờ chênh lệch áp suất không khí, sau đó đi qua các đường dẫn và lỗ phun cơ khí với kích thước rất nhỏ. Cơ chế này tuy đơn giản và dễ sửa chữa, nhưng lại rất nhạy cảm với cặn bẩn trong nhiên liệu.
E10 chứa 10% ethanol sinh học. Ethanol có khả năng tẩy rửa mạnh hơn so với xăng khoáng truyền thống. Vì vậy, khi tiếp xúc với bình xăng hoặc đường ống đã tích tụ cặn lâu ngày, nó có thể làm bong tróc các mảng cặn bám.
Những tạp chất này theo dòng xăng di chuyển và mắc kẹt lại ở lọc nhiên liệu hoặc các đường dẫn nhỏ trong chế hòa khí. Khi dòng chảy bị cản trở, xe có thể gặp tình trạng khó khởi động, máy nổ không đều, hụt ga hoặc thậm chí chết máy giữa đường.
Không chỉ vậy, xe đời cũ còn tiềm ẩn rủi ro về vật liệu. Một số ống dẫn, gioăng, phớt hoặc chi tiết cao su được sản xuất trong thời kỳ nhiên liệu sinh học chưa phổ biến có thể không còn phù hợp khi tiếp xúc lâu dài với ethanol. Nếu những bộ phận này đã bị lão hóa, nguy cơ nứt, phồng, chai cứng hoặc rò rỉ nhiên liệu sẽ gia tăng đáng kể.
Nên tiếp tục dùng E5 hay chuyển sang E10 cho xe đời cũ?
Đối với những xe đã được nhà sản xuất xác nhận tương thích với E10, người dùng có thể yên tâm sử dụng theo khuyến nghị. Ngược lại, nếu phương tiện sử dụng chế hòa khí và chưa có thông tin rõ ràng từ hãng, việc tiếp tục dùng E5 RON92 là một lựa chọn an toàn hơn trong giai đoạn chuyển đổi này.
Yamaha Việt Nam hiện khuyến cáo các mẫu xe dùng chế hòa khí sản xuất từ năm 2017 trở về trước nên duy trì sử dụng E5 thay vì chuyển sang E10. Bộ Công Thương cũng nhấn mạnh rằng xe đời cũ cần được kiểm tra và bảo dưỡng kỹ lưỡng trước khi sử dụng nhiên liệu có chứa ethanol để đảm bảo vận hành ổn định.
Trước khi quyết định chuyển sang E10, chủ xe nên ưu tiên kiểm tra tình trạng bình xăng. Nếu bên trong có gỉ sét hoặc cặn bám lâu ngày, việc vệ sinh sạch sẽ sẽ giúp hạn chế nguy cơ tạp chất bị cuốn xuống hệ thống nhiên liệu. Bộ chế hòa khí cũng cần được làm sạch nếu xe đã lâu chưa được bảo dưỡng định kỳ.
Lọc xăng là bộ phận nên được kiểm tra hoặc thay mới nếu đã cũ. Trong những lần đầu sử dụng nhiên liệu chứa ethanol, lọc xăng có thể giữ lại một lượng cặn bị bong ra từ bình xăng và đường ống. Nếu bộ phận này bị tắc nghẽn, xe dễ gặp tình trạng thiếu nhiên liệu khi tăng ga hoặc vận hành ở tốc độ cao.
Các ống dẫn xăng, gioăng cao su và phớt làm kín cũng cần được quan sát kỹ lưỡng. Những chi tiết có dấu hiệu nứt, cứng, phồng hoặc rò rỉ nên được thay thế ngay trước khi sử dụng E10 thường xuyên.
Sau khi chuyển đổi, người dùng nên theo dõi sát sao xe trong vài lần đổ nhiên liệu đầu tiên. Nếu xuất hiện các triệu chứng như khó nổ, máy chạy không đều, hụt ga, chết máy hoặc có mùi xăng bất thường, hãy đưa xe đến trung tâm bảo dưỡng để kiểm tra và xác định nguyên nhân kịp thời.
